Sửa đồ cũ thành đồ chưa chắc mới

Một tối ở Hà Nội, trời nổi giông. Tôi gọi cho Ơi bảo nếu mưa lớn quá thì thôi dời hẹn, nhưng Ơi vẫn tất tả chạy tới đón. Và thế là chúng tôi có một buổi nói chuyện vui tới mức… ngạc nhiên.

Lúc ngồi viết những dòng này, ký ức hồi cấp 3 lại ùa về. Dù rất thích văn học, nhưng những cơn gió mùa hè man mát và giọng giảng đều của cô giáo không ngăn nổi hai mí mắt tôi cụp xuống. Thành ra chữ trong vở cứ lên xuống như gà bới, tôi phải nhờ Ơi ngồi kế bên viết hộ rồi gục xuống bàn nằm ngủ. Trong cuốn vở đó có 2 nét chữ, nhìn vào không biết lại tưởng tôi có 2 nhân cách, với tôi bây giờ, nét chữ đó vẫn rất quen thuộc.

Có lẽ Ơi đã rất đặc biệt và khác người từ hồi đó, tôi hay gọi Ơi là Hưng Trâu (ờ tôi lưu sdt Ơi bằng tên này, vì nó lì như Trâu) =)), nhưng Ơi đặc biệt không chỉ vì ý tưởng, mà từ cách xuất hiện trong đời người khác cũng đã rất khác.

Trong buổi trò chuyện hôm ấy, Ơi kể về một workshop từng làm, với câu nói mình thích đến nỗi phải xin hình và quyền được nhắc lại:

“Sửa đồ cũ thành đồ chưa chắc mới.

Sửa tâm ta thành chính tâm ta.”

Nghe thì đơn giản, nhưng cách Ơi biến nó thành hành động mới thật sự thú vị.

Ở Xưởng Sáng Tạo, Ơi có một góc nhỏ decor hoài niệm bằng những vật dụng cũ. Một chiếc ghế dựa được tân trang: tấm lót, tay dựa và cả miếng tựa đầu công thái học chẳng ăn nhập gì với nhau, nhưng khi ghép lại thì lại hay ho lạ kỳ. Chiếc bàn thì lấy mặt bàn là cái mâm gang thuở nào, nó cũ thì khỏi nói luôn, cái mâm từng đặt cơm cho bao gia đình. Rồi có cả chiếc lục lạc trâu, lần đầu mình mới biết trên đời có thứ đó, và cả cách nó hoạt động.

Nguyên tắc của Ơi là: không phải sửa đồ thành mới, mà sửa nó thành chưa mới – giữ lại phần vốn có, nhưng thổi vào một hình hài, một tinh thần mới.

Có người mang chiếc nhẫn hỏng nhờ Ơi sửa. Thật ra nó đã tàn tạ đến mức, bình thường, chỉ còn cách nung chảy để làm lại. Nhưng Ơi không muốn vậy. Mang nó về nhà, Ơi nghĩ ra một giải pháp tên là ‘mặt trời ôm mặt trăng’. Thay vì xoá bỏ, Ơi đặt thêm một chiếc nhẫn con bọc bên trong. Nhẫn cũ vẫn ở đó, nhưng đồng thời, có thêm một đời sống mới.

Một sự ôm ấp giữa hoài niệm và quá khứ, nhưng đồng thời mở ra một tương lai sáng trong như ánh bạc. Nghe câu chuyện ấy, tôi thấy len lỏi một niềm chữa lành dịu dàng: rằng ta không cần, và cũng không thể, xoá bỏ tất cả những gì mình đã đi qua. Chỉ cần học cách ôm lấy nó, thừa nhận nó như một phần câu chuyện đời mình – và khi đó, ta sẽ nhận ra, nó vẫn đẹp theo cách rất riêng.

Ghế hai kiềng.

Hay như “Ghế Hai Kiềng”. Cái ghế ọp ẹp, chân lỏng, đáng ra phải siết ốc lại cho chắc. Nhưng Ơi lại thêm hai cái chống phía sau. Thay vì sửa cho nó “bình thường”, Ơi làm nó trở nên đặc biệt: vừa ngồi vững, vừa trông buồn cười như một ông già được chống gậy. Nghe thì buồn cười, nhưng hóa ra đôi khi sự chắp vá cũng là một cách để đứng vững.

Gạt tàn đông vui

Hoặc là cái “gạt tàn” đông vui, ờ, mấy anh đàn ông đàn ang hút thuốc thì cần chỗ gạt, từ miếng gỗ nhỏ ta đẽo đọt nó thành cái gạt tàn, cho mấy anh em vừa hút vừa gạt, vừa xôm xả mà vẫn hội tụ đông vui. Nghe buồn cười mà thấy đúng cảnh thật sự. Đó là cách Ơi biến một thứ tưởng tầm thường thành câu chuyện hội tụ và kết nối.

Chiếc cốc vỡ

Rồi là một "chiếc cốc vỡ". Một cái cốc tưởng tan hoang, bình thường chắc ai cũng vứt. Nhưng Ơi không làm nó trở lại nguyên vẹn như cũ, mà thêm cho nó một lớp viền, một đường gắn, để vết nứt trở thành một phần của dáng vẻ. Biến chính vết nứt trở thành sự độc đáo.

Tinh thần của Ơi không chỉ nằm trong đồ vật, mà là một triết lý sống. Không phải xóa bỏ quá khứ, mà là học cách ôm ấp, biết ơn, và làm mới nó. Có lẽ, đó cũng là cách ta “sửa tâm ta thành chính tâm ta.”

Tôi thấy trong những ý tưởng và không gian của Ơi là một sự chiêm nghiệm sâu sắc. Vốn dĩ tôi hay giữ nguyên những gì cũ kỹ, để nó ở yên trong bản thể ban đầu. Nhưng nhìn cách Ơi thổi tinh thần mới vào đó, tôi nhận ra: mọi thứ hoàn toàn có thể sống dậy lần nữa, thậm chí nhiều lần nữa, chỉ cần ta biết trao cho nó hơi thở khác.

Đó cũng giống như việc ta học cách sửa cái tâm mình, sửa những suy nghĩ của mình,bằng một thái độ trân trọng, biết ơn và đầy ôm ấp.

Mấy tác phẩm của Ơi làm tôi mê mẩn. Không biết vì chiêm nghiệm trong đó quá mạnh, hay chỉ vì tôi vốn dĩ là đứa tào lao hay mơ mộng điển hình :)))

Tôi chợt nhớ đến bộ phim The Road Home (1999) vừa xem đầu năm nay. Trong phim có một người chuyên sửa đồ cũ, hàn lại chiếc bát vỡ trân quý của cô gái nhân vật chính, cái bát cô chứa cả tâm tình mỗi lần đưa cơm cho người cô mến.

Sửa lại chiếc bát vỡ...

Có những thứ dẫu đã vỡ, người ta chẳng nỡ vứt, chỉ vì nó mang theo quá nhiều tình cảm. Người ta giữ nó bên mình, như một cách nhắc nhở rằng có những điều đã qua nhưng vẫn sẽ luôn ở lại.

Với tôi, Ơi cũng giống như người ấy. Chỉ khác là, tôi hình dung, trên đôi vai Ơi là một gánh hàng rong, với tiếng rao “Ai sửa đồ cũ không… Ai sửa đồ cũ thành đồ chưa mới khônggg…”. Và thay cho tiếng kèn inh ỏi, là tiếng lục lạc trâu lọc cọc đong đưa. Nghe tiếng ấy, ai cũng sẽ biết Ơi đang ở đâu..

Và nếu có gánh hàng rong đó thật, tôi xin phép mang mớ đồ cũ trong lòng nhờ Ơi sửa hộ, hy vọng với mối thân tình lâu năm, tôi sẽ có mã ưu đãi thật xịn. Nghĩ cho cùng, đồ cũ hay lòng người, cái cần nhất vẫn là một vòng tay để sống thêm lần nữa.

Thương mến,

Rachel

Bài này dành tặng Ơi, vì mình nghĩ những điều đáng yêu Ơi làm cần được lan tỏa, và vì mình rất thích những ý tưởng đó. Thật lòng, mình tin rằng nếu ai có dịp trải nghiệm, họ cũng sẽ thấy thú vị như mình thôi.